Dünya’nın manyetik kutbu hızla yer değiştiriyor

Dünyanın kuzey manyetik kutbu, Kanada'dan ve Sibirya'ya doğru kayıyor. Manyetik kutup o kadar hızlı yer değiştiriyorki, ABD Ulusal Jeo-Mekansal Zeka Ajansı (NGA) ve İngiltere Savunma Coğrafya Merkezi'nden (DGC) bilim adamları gezegenin manyetik alanını tanımlayan ve tüm modern navigasyon sistemlerinin çalışmasını sağlayan, Dünya Manyetik Modelini güncellemek zorunda kaldıklarını açıkladı.

Dünya’nın manyetik kutbu hızla yer değiştiriyor

Dünyanın kuzey manyetik kutbu, Kanada'dan ve Sibirya'ya doğru kayıyor. Manyetik kutup o kadar hızlı yer değiştiriyorki, ABD Ulusal Jeo-Mekansal Zeka Ajansı (NGA) ve İngiltere Savunma Coğrafya Merkezi'nden (DGC) bilim adamları gezegenin manyetik alanını tanımlayan ve tüm modern navigasyon sistemlerinin çalışmasını sağlayan, Dünya Manyetik Modelini güncellemek zorunda kaldıklarını açıkladı.
 
Dünya Manyetik Modelinin son güncellemesi 2015 yılında yapılmıştı ve bu güncellemenin 2020 yılına kadar sorunsuz kullanılması bekleniyordu ancak manyetik alan son zmanlarda hızlı bir değişime geçti. Bu yüzden araştırmacılar güncellemeyi hemen yapmak zorunda kaldıklarını açıkladı.
 
Dünya’nın manyetik kutupları nedir?
 
TM Dijital Haber Merkezi’nden Gökhan Ertaş’ın haberine göre, Bu görünmez kuvvetin nedeni, üzerinde durduğumuz zeminin yaklaşık 3200 kilometre altında bulunan çekirdekte olan biten hareketlilik.
 
Çekirdek yaklaşık 5.700 santigrat derece sıcaklıkta çoğunlukla sıvı ve demirden oluşuyor. Ve Ay'ın hacminin üçte ikisine yakın bir hacme sahip. Dünyanın manyetik alanını da burası oluşturuyor. Gezegenlerin ve özellikle dünyamızın manyetik alanlarının nasıl oluştuğu henüz tam anlamıyla açıklığa kavuşmuş değil. Bu konuda birçok varsayım ortaya atılmış ancak bu varsayımların en güçlüsü;  gezegenlerin dev birer dinamo gibi davranarak kendi manyetik alanlarını oluşturdukları yönünde
 
Dünya’nın manyetik kutuplarının oluşumunu açıklayan kuram: Jeodinamo
 
Jeodinamo kuramına göre; sıvı demirin hareketi sonucu bir elektrik akımı oluşur ve bu akım manyetik alanların oluşumuna sebebiyet verir. Yüklü metal parçacıklar manyetik alanlardan geçerek devamlı ve döngüsel bir elektrik akımı ortaya çıkar. Çekirdekteki sıvı metalin daimi hareketine bağlı olarak bir miktar manyetik alan oluşur ve bu alan çekirdekte yeni akımlar oluşturur. Bu akımlar ise daha fazla manyetik alana sebep olarak geri beslemeli bir döngü ortaya çıkarır.
 
Bu döngü ise tıpkı mıknatısta bulunan manyetizma gibi davranır. İtici ve çekici güç
 
Bu manyetizma Güney Kutbu yakınlarında Dünya'dan çıkar ve gezegeninin etrafını dolaşarak Kuzey Kutbu yakınlarından tekrar çekirdeğe döner. Coğrafik ve manyetik kutuplar yakın olsa da aynı yerde değildir.
 
Manyetik kalkanlar
 
Bizi Güneş'ten ve diğer yıldızlardan gelen zararlı ışınımdan koruyan en önemli kalkan, manyetik alandır. Manyetik alanın, gezegenin çevresinde oluşturduğu doğal kalkana manyetosfer deniyor. Tüm gezegenler için basit bir manyetosfer tanımı:
 
"Bir gezegenin kendi manyetik alanının oluşturduğu, elektrik yüklü parçacıkları içeren katman" şeklinde yapılabilir. Manyetosferler, manyetik alanın yapısına bağlı olarak yaklaşık küresel biçimdedir.
 
Gezegenimizin manyetik alanı kaymaya başladı
 
Manyetik alan tarafından oluşan kutupsallık evrensel bir sabit değildir. tarih boyunca kutuplar pek çok kez yer değiştirdi, kuzey ile güney tersine döndü. Kutuplar, yaklaşık 40.000 yıl önce böyle bir teşebbüste bulunup başarısız oldu. En son yaşanan tam dönüşüm, yaklaşık 780.000 yıl önce gerçekleşti.
 
Dünyamızın manyetik alanı binlerce hatta milyonlarca yıldır yaklaşık aynı yoğunlukta kalabilir, ancak tam olarak bilinmeyen nedenlerle zaman zaman zayıflar ve bu zayıflamanın ardından muhtemelen birkaç bin yılda yön değiştirir.
 
Dünyanın manyetik alanı son on yılda endişe verici oranlarda zayıflıyor ve bu da Dünyanın manyetik kutbunun yer değiştirmesi üzerine etkileri konusunda yaygın bir endişe oluşturuyor.
 
Colorado Boulder Üniversitesi ve Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'nin (NOAA') Çevresel Bilgi Ulusal Merkezlerinde jeomanyetktçi olan Arnaud Chulliat, “Yer değiştirme arttıkça hata daha da çok artıyor” diyor.
 
2018 başlarında, NOAA ve Edinburgh'daki İngiliz Jeolojik Araştırmaları'ndan araştırmacıların, Dünya Manyetik Modeli'nin seyir hatalarının mümkün olabileceği noktaya kadar yanlış olduğunu ortaya çıkardı
 
Güney Amerika'nın altındaki jeomanyetik kutup ve kuzey manyetik kutbunun hareketi  daha da hızlandı. Kuzey manyetik kutbu yıllardır sürekli olarak Kuzey Kutbu'ndan Sibirya'ya doğru kaymakta. Bununla birlikte, son birkaç on yılda, yılda yaklaşık 15 kilometre ila yılda yaklaşık 55 kilometre arasında bir hız kazandı.
 
Güncelleme ABD hükumetinin kapanması nedeniyle ertelendi
 
Blim insanları Dünya Manyetik Modelini 9 Ocak'ta güncellemeyi planlıyorlardı ancak ABD hükümetinin kapanması nedeniyle 30 Ocak'a ertelendi.
 
Kutupların yer değiştirmesi yaşantımızı nasıl etkiler?
 
Dünyanın manyetik alanı gezegenimizi tehlikeli güneş ve kozmik ışınlardan dev bir kalkan gibi koruyor. Kutuplar değiştiğinde (veya değişim denemesi olduğunda) bu kalkan zayıflar. Bilim adamları bu aşamada manyetik alanın olağan gücünün onda birine kadar zayıflayabileceğini tahmin ediyor. Yerdeğiştirme denemesi esnasında manyetik kalkanımız yüzyıllar boyu tehlikeye girebilir ve bu sure boyunca uzaydan gelen radyasyonun gezegenimizin yüzeyine daha da yakınlaşmasına izin verebilir. Şimdiden, Dünya'daki değişiklikler, Güney Atlantik'teki alanı zayıflattı, bu dönemde radyasyona maruz kalan uydularda hafıza sorunları yaşanıyor.
 
Bu radyasyon henüz yüzeye erişmiş değil. Fakat bir noktada manyetik alan yeterince azaldığında, farklı bir hikaye karşımıza çıkabilir. Kozmik radyasyonun Dünya'yı nasıl etkilediği konusunda bu alanda uzman olan Boulder Üniversitesi ve Colorado Üniversitesi Atmosferik ve Uzay Fizik Laboratuarı direktörü Daniel Baker, gezegenin bir kısmının bu geri dönüşüm sırasında yaşanamaz hale gelmesinden korkuyor.
 
Ne kadar kötü olabilir?
 
Bilim adamları daha önce kutup değiştirmeleri ile kitlesel yokoluşlar gibi felaketler arasında bir bağ kurmuyorlar. Fakat bugün dünya, 780.000 yıl önce yaşanan son tam kutup değişimi olduğu bir çağda değil.
 
Bugün, Dünya'da yaklaşık 7,6 milyar kişi olduk ve Atmosferi, okyanus kimyasını 1970'lerdekinin iki katı ölçüde değiştiriyoruz. Gezegenin yaşam destek sistemini bozuyoruz. Büyük şehirleri, endüstrileri ve yol şebekelerini kurduk ve daha güvenli yaşam alanlarına erişim sağladık. Ancak bunları yaparken bilinen tüm türlerin üçte birini yok olma yönüne ittik ve daha birçok habitatları tehlikeye attık. Bu yıkıma bir de kozmik ve ultraviyole ışınımı ekleyin ve Dünya üzerinde oluşacak yıkıcı tabloyu bir düşünün.

hande

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER